موسسه فرهنگی - هنری ماهور

تجربه‌ی موسیقی، بازنمود فرهنگ

الیُت بیتس

ترجمه‌ی لیلا رسولی

به همراه یک سی‌دی

 

موسیقی ترکیه یکی از چندین جلد پژوهش موردی است که در کنار کتاب موسیقایی بیاندیشیم، جلد محوری مجموعه‌ی موسیقی جهان، می‌توان از آن بهره برد. کتاب موسیقایی بیاندیشیم با پرداختن به موسیقی فرهنگ‌های گوناگون چارچوبی برای بررسی دانش عملی موسیقی در سراسر دنیا فراهم می‌آورد. این کتاب زمینه را برای طیف گسترده‌ای از موردپژوهی‌هایی که هر یک بر ناحیه‌‌ی خاصی از دنیا متمرکز‌اند مهیا می‌سازد. هر یک از این موارد پژوهشی وضعیت موسیقایی معاصر یک ناحیه را نقطه‌ی شروع قرار می‌دهند و به اطلاعات تاریخی و سنت‌ها نیز تا جایی که به حال حاضر مربوط می‌شوند می‌پردازند. موسیقی ترکیه‌ی معاصر با تاریخ جمهوری ترکیه و تاریخچه‌ی پیچیده‌ی امپراتوری عثمانی و امپراتوری‌های متعدد دیگری که پیش از آن روی کار بوده‌اند پیوندی ناگسستنی دارد؛ همچنین شاهراهی ایده‌آل برای معرفی یکی از پویاترین مناطق چندفرهنگی در خاورمیانه است. ترکیه مسکن و مأوای سنت‌های موسیقایی فوق‌العاده بومی‌شده‌ی گوناگون متشکل از رپرتوارها، سازها، سنت‌های اجرا و رقص‌های منطقه‌ای است که به واسطه‌ی نوعی حس هویت ملی به هم پیوند خورده‌اند. کتاب موسیقی ترکیه که نخستین جلد موجز و مجزا در بررسی سنت‌های موسیقایی و فرهنگی این منطقه است صداهای متنوع و گوناگون این کشور (و در سطح وسیع‌تر، خاورمیانه) را در بسترهای اجتماعی‌شان مطرح می‌کند. الیُت بِیتس، نویسنده‌ی این جلد، در بررسی موسیقی ترکیه این چهار موضوع را محور بحث قرار می‌دهد: نقش موسیقی در شکل‌گیری نوعی آگاهی ملی درباره‌ی فرهنگ‌های محلی و منطقه‌ای؛ چگونگی وابستگی تغییرات در معنای موسیقایی و تغییرات در جامعه‌ی معاصر ترکیه؛ روند تنظیم موسیقی که در آن از فن‌آوری به شکلی خلاقانه برای احیا و مدرن‌سازی موسیقی سنتی استفاده می‌شود؛ و چگونگی ارتباط میان اجرا و ساخت سازهای موسیقایی آناتولی با هویت‌های محلی، منطقه‌ای و ملی. نویسنده ضمنِ بهره‌جویی از پژوهش گسترده‌ی میدانی و منطقه‌ای خود، نمونه‌هایی از اجراهای محلی، گفتگوهایی با نوازندگان برجسته و عکس‌هایی زنده و گویا ارائه کرده است. موسیقی ترکیه کتابی مناسب برای واحدهای مقدماتی مقطع کارشناسی در حوزه‌ی موسیقی جهان یا قوم‌موسیقی‌شناسی و واحدهای بالاتر در حوزه‌ی موسیقی و/یا فرهنگ خاورمیانه است. متن کتاب به همراهِ سی‌دیِ 70 دقیقه‌ای از نمونه‌های موسیقایی حاوی تمرین‌های شنیداری متعددی است که دانشجویان را عملا و به شکلی فعال با موسیقی درگیر می‌کند.